Grond onder onze voeten

Het lijkt alsof steeds meer mensen het vertrouwen in hun eigen directe ervaring kwijt zijn geraakt. Ze voelen iets, maar geloven het niet. Ze zien iets, maar twijfelen eraan. Ze weten iets diep van binnen, maar schuiven het weg.

In plaats daarvan kijken ze naar wat anderen zeggen. Naar systemen en structuren die houvast lijken te geven. De kerk, de wetenschap, de krant. Natuurlijk: we hebben elkaar nodig, en we mogen leren van kennis en ervaring van anderen. Maar wanneer die buitenwereld zwaarder gaat wegen dan je eigen innerlijke kompas, raak je los van je eigen grond. En misschien begint dat veel eerder dan we denken.

Veel kinderen groeien op in een wereld waarin leegte nauwelijks bestaat. Ze gaan van school naar sport, van muziekles naar huiswerk, van afspraak naar afspraak. Alles is ingevuld. Alles heeft een doel. Maar waar is de ruimte om simpelweg te zijn? Om te dwalen, te vervelen, te ontdekken wat er van binnen leeft zonder dat het meteen besproken, geanalyseerd en beoordeeld wordt? Juist in die ogenschijnlijk lege momenten ontstaat iets essentieels: een gevoel van dit ben ik, los van verwachtingen of prestaties.

Wanneer die ruimte er niet is, leren kinderen vooral om zich af te stemmen op wat hun omgeving van hen vraagt. Op wat “goed” is, op wat hoort. En dat nemen ze mee het volwassen leven in. Zij groeien op tot volwassenen die goed kunnen functioneren, maar moeite hebben om te voelen wat van henzelf is. Die zoeken naar bevestiging, naar zekerheid, naar iemand die hen de de juiste weg wijst.

Maar zekerheid zonder eigen grond maakt mensen afhankelijk. En uiteindelijk ook zwakker dan nodig. Want echte stevigheid ontstaat niet door alles zeker te weten. Het ontstaat door te durven vertrouwen op wat je ervaart. Door te voelen wat voor jou klopt, zelfs als het niet direct te bewijzen is.

Volgens mij ligt de uitnodiging van deze tijd niet in nog meer kennis vergaren, nog meer wetenschappelijke artikelen en nog meer systemen. Maar in het herontdekken van iets wat we nooit echt kwijt zijn geraakt: het vermogen om te luisteren naar onze eigen directe ervaring. Om weer grond onder onze voeten te voelen.