Hoogbegaafd en de derde golf vrijwilligers

In 1997 begon mijn fascinatie voor hoogbegaafdheid. Jarenlang verslond ik alles wat ik erover kon vinden en probeerde ik die kennis door te geven aan de leerkrachten van mijn kinderen. Niet altijd met het effect waarop ik hoopte. Ik was jong, onbevangen en wilde vooral de frustraties waarmee mijn kind thuiskwam onder de aandacht brengen.

Gaandeweg ontdekte ik hoeveel lading er rust op het woord hoogbegaafdheid. Hoe hardnekkig de vooroordelen zijn, hoe weinig kennis er vaak aanwezig is en hoe ouders regelmatig worden weggezet als overbezorgd, lastig of veeleisend. Met alle gevolgen van dien voor hun kinderen.

In de loop der jaren ontwikkelde ik steeds meer oog voor hoogbegaafdheid. Toen ik vanaf 2010 zelf in het onderwijs en later in de hulpverlening ging werken, moest ik tot mijn teleurstelling vaststellen dat er weinig veranderd was. Nog steeds zag ik getalenteerde, creatieve, intuïtieve, nieuwsgierige en gevoelige kinderen en jongvolwassenen vastlopen in systemen die vooral gericht zijn op het gemiddelde.

Veel scholen zijn ingericht op kinderen die netjes binnen de lijntjes kleuren: gemotiveerd, voorspelbaar, meegaand en volgens de methode lerend. Kinderen die anders denken, sneller verbanden leggen, kritische vragen stellen of gevoelig reageren op hun omgeving, vallen daardoor vaak buiten de boot.

De gevolgen zijn groot. Hoogbegaafde kinderen en volwassenen raken het vertrouwen in zichzelf kwijt, verliezen hun motivatie of ontwikkelen klachten als angst, somberheid, overprikkeling en uitputting. Velen krijgen diagnoses die geen recht doen aan wat er werkelijk speelt.

In mijn werk kwam ik talloze voorbeelden tegen. Een kleuter die werd gezien als een kind met gedragsproblemen, terwijl hij op bepaalde gebieden functioneerde als een elfjarige. Een achtjarig meisje dat voortdurend werd aangesproken op haar zogenaamde zwakke rekenprestaties, terwijl zij bovengemiddeld scoorde en juist uitblonk in taal, creativiteit en sociale vaardigheden.

Ondanks alle goede bedoelingen zag ik vaak hetzelfde patroon: veel overleg, weinig echte verandering. Dat frustreerde me. Daarom ben ik me steeds meer gaan richten op manieren waarop mensen zichzelf kunnen bekrachtigen.

Tijdens mijn hypnoseopleiding kwam ik in aanraking met het werk van Dolores Cannon. Zij beschreef een fascinerende theorie over drie generaties vrijwilligerszielen (drie golven) die naar de aarde zijn gekomen om de ontwikkeling van de mensheid te ondersteunen. Één onderdeel raakte mij direct: de derde golf bestaat volgens haar uit de kinderen die vanaf de jaren negentig en daarna zijn geboren. Kinderen die anders waarnemen, anders leren en anders functioneren. Kinderen die vaak worden onderschat of verkeerd begrepen, juist omdat zij niet binnen bestaande kaders passen.

Toen ik hierover las, moest ik onmiddellijk denken aan de jongeren die ik al sinds 1997 tegenkom. De hoogbegaafde kinderen, jongeren en volwassenen die voelen dat ze anders zijn, maar vaak niet begrijpen waarom. Die voortdurend proberen zich aan te passen aan een omgeving die hen niet altijd begrijpt.

Misschien is dat ook de reden dat steeds meer mensen zeggen dat er tegenwoordig zoveel hoogbegaafden lijken te zijn. Persoonlijk geloof ik dat de wereld behoefte heeft aan mensen die nieuwe perspectieven brengen, patronen doorbreken en bestaande systemen bevragen. Daarom is het zo belangrijk dat zij zichzelf leren kennen en hun kwaliteiten leren begrijpen.

Zo begeleidde ik onlangs een hoogbegaafde jonge vrouw die op iedere werkplek al snel de zwakke plekken in systemen blootlegde. Dat maakte haar niet altijd populair. Leidinggevenden en collega's die niet op verandering zaten te wachten, maakten het haar lastig. Zo had ze al meerdere banen gehad. Vanuit haar omgeving ontving ze soms ook de impliciete boodschap dat ze beter kon leren zich aan te passen in plaats van overal wat van te vinden. Zo begon ze aan zichzelf te twijfelen.

Tijdens haar sessie kreeg ze echter een heel ander perspectief aangereikt. Ze ontdekte dat haar vermogen om te signaleren, spiegelen en zichtbaar te maken wat niet klopt, juist een belangrijk onderdeel van haar missie was. Voor het eerst kon ze haar ervaringen plaatsen. Niet als een persoonlijk tekort, maar als een waardevolle kwaliteit die bewust ingezet mocht worden. Waar zij jarenlang had geprobeerd zichzelf aan te passen aan omgevingen die niet bij haar pasten, begon ze te begrijpen dat haar scherpe waarnemingsvermogen geen last was, maar een kracht. Ze zag verbanden die anderen ontgingen, voelde feilloos aan waar processen vastliepen en bracht zaken aan het licht die om aandacht vroegen. Dat maakte haar niet lastig of moeilijk, maar gaf juist betekenis aan de rol die zij op veel plekken had vervuld.

Dat inzicht gaf haar rust, zelfvertrouwen en richting. Ze leerde dat zij juist vanuit haar vermogen om het grotere geheel te overzien keuzes kon maken. Hierdoor kon ze haar energie beter bewaken en bewuster haar aandacht richten op wat voor haar werkelijk belangrijk was.

Ook wanneer oude twijfels zich weer aandienden, beschikte ze over nieuwe handvatten. Tijdens de sessie had ze geleerd hoe zij contact kon maken met haar Totale Zelf en van daaruit richting en advies kon ontvangen. Dat gaf haar een innerlijk kompas waarop zij kon vertrouwen, juist op momenten waarop de buitenwereld iets anders van haar leek te verwachten.

Sindsdien staat ze steviger in haar eigen waarheid. Niet omdat alle uitdagingen verdwenen zijn, maar omdat ze zichzelf en haar kwaliteiten op een dieper niveau heeft leren begrijpen. Vanuit dat bewustzijn kan ze haar plek innemen, haar talenten inzetten en haar eigen pad volgen, met meer vertrouwen, helderheid en rust.

Wist je trouwens dat je tijdens een sessie ook vragen kunt stellen over je kind?

Soms begrijp je als ouder bepaald gedrag niet goed. Misschien trekt je kind zich terug, reageert het opvallend druk, brutaal of angstig, of heb je het gevoel dat er iets speelt waar je de vinger niet op kunt leggen. Juist dan kan het waardevol zijn om vanuit een ander perspectief naar de situatie te kijken.

Met toestemming kan er tijdens een sessie contact worden gemaakt met het Totale Zelf van je kind. Vanuit dat contact kunnen waardevolle inzichten ontstaan over wat er werkelijk speelt en welke behoeften je kind heeft. Dat kan je helpen om je kind beter te begrijpen, met meer vertrouwen aan te sluiten bij wat het nodig heeft en soms antwoorden te vinden waar je eerder geen toegang toe had.

Zo kan een sessie helderheid en richting geven, zonder dat je kind zelf allerlei hulpverleningstrajecten of andere ingrijpende stappen hoeft te doorlopen.